Ποιος Πλήρωσε τον Πληθωρισμό

Η μία πλευρά λέει ότι οι μισθοί ανεβαίνουν με ρυθμούς που δεν έχουμε δει δεκαετίες. Η άλλη λέει ότι ο κόσμος δεν βγάζει τον μήνα. Και οι δύο έχουν δίκιο, και τα στοιχεία δείχνουν γιατί. Στο προηγούμενο άρθρο καταλήξαμε ότι ο πληθωρισμός έγινε εγχώριος· εδώ κοιτάμε ποιος τον πλήρωσε και ποιος τον εισέπραξε.

Πώς Μετριέται το Ερώτημα

Ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή δεν κάνει για αυτή τη δουλειά, γιατί περιλαμβάνει και εισαγόμενα αγαθά που δεν παράγονται εδώ. Το κατάλληλο μέγεθος είναι ο αποπληθωριστής του ΑΕΠ: οι τιμές όσων παράγει η ελληνική οικονομία.

Το χρήσιμο με αυτόν είναι ότι αναλύεται λογιστικά. Η αξία της παραγωγής μοιράζεται σε τρία μέρη — αμοιβές εργασίας, λειτουργικό πλεόνασμα και φόρους μείον επιδοτήσεις. Άρα κάθε ποσοστιαία μονάδα πληθωρισμού μπορεί να αποδοθεί σε ένα από αυτά. Δεν δείχνει ποιος ευθύνεται· δείχνει πού κατέληξε η αύξηση.

Το 2022 Ήταν Πληθωρισμός Κερδών

Οι τιμές της εγχώριας παραγωγής ανέβηκαν 6,3%. Από αυτές, 3,9 μονάδες ήρθαν από τα κέρδη και μόλις 0,3 από τους μισθούς. Πάνω από το 60% της αύξησης πήγε στο λειτουργικό πλεόνασμα.

Το ίδιο έτος το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος έμεινε πρακτικά ακίνητο. Δηλαδή οι επιχειρήσεις δεν μετακύλισαν απλώς αυξημένο μισθολογικό κόστος — δεν υπήρχε τέτοιο. Μετακύλισαν το εισαγόμενο κόστος ενέργειας, και μαζί διεύρυναν τα περιθώρια.

Η Επιβεβαίωση από τους Ισολογισμούς

Το ίδιο φαίνεται και από εντελώς άλλη οπτική. Στις ελληνικές μη χρηματοοικονομικές εταιρείες, το περιθώριο κέρδους ανέβηκε από 40,1% το 2021 σε 44,9% το 2022, ενώ το μερίδιο των μισθών έπεσε από 59,8% σε 53,0%. Σχεδόν επτά μονάδες μεταφέρθηκαν από τη μία πλευρά στην άλλη μέσα σε έναν χρόνο.

Το μέγεθος αυτό είναι καθαρότερο από το συνολικό λειτουργικό πλεόνασμα της οικονομίας, επειδή εξαιρεί τους αυτοαπασχολούμενους — που στην Ελλάδα είναι το ένα τέταρτο των εργαζομένων και το εισόδημά τους δεν είναι κέρδος επιχείρησης αλλά αμοιβή εργασίας.

Από το 2024 Αντιστρέφεται

Η εικόνα αλλάζει ριζικά. Το 2024 ο πληθωρισμός ήταν 3,2% και οι μισθοί συνεισέφεραν 1,8 μονάδες έναντι 0,5 των κερδών. Το 2025 το ίδιο: 1,6 έναντι 0,3. Το περιθώριο κέρδους των εταιρειών υποχώρησε στο 39,1%, χαμηλότερα από το 2021.

Με άλλα λόγια, ο πληθωρισμός που απομένει σήμερα είναι μισθολογικός — όχι επειδή οι μισθοί τρέχουν υπερβολικά, αλλά επειδή αυξάνονται γρηγορότερα από την παραγωγικότητα, ενώ τα κέρδη έχουν πάψει να μεγαλώνουν το μερίδιό τους.

Και Όμως, Κανείς Δεν Ένιωσε Πλουσιότερος

Εδώ βρίσκεται η εξήγηση της αντίφασης. Οι πραγματικές αποδοχές ανά μισθωτό κατέρρευσαν 7,0% το 2022, έμειναν στάσιμες το 2023 και ανακτούν από το 2024. Το 2025 όμως παραμένουν 2,2% κάτω από το επίπεδο του 2019.

Ταυτόχρονα, οι μισθωτοί αυξήθηκαν από 3,48 σε 3,93 εκατομμύρια — σχεδόν μισό εκατομμύριο νέες θέσεις. Ο δείκτης μισθών μετράει την αμοιβή ανά ώρα σε σταθερό δείγμα επιχειρήσεων και δείχνει άνοδο· οι εθνικοί λογαριασμοί μετρούν τον μέσο όρο όλων και δείχνουν υποχώρηση. Όταν προστίθενται μαζικά θέσεις χαμηλότερων αποδοχών, ο μέσος όρος πέφτει ακόμη κι αν κάθε υπάρχων μισθός ανεβαίνει.

Και οι δύο πλευρές της δημόσιας συζήτησης, επομένως, λένε αλήθεια. Απλώς μετρούν διαφορετικά πράγματα.

Τι Σημαίνουν Όλα Αυτά

Η ακολουθία είναι σαφής: ένα εξωτερικό σοκ το 2022 που έγινε ευκαιρία διεύρυνσης περιθωρίων, μια καθυστερημένη μισθολογική ανάκτηση που τροφοδοτεί τον σημερινό πληθωρισμό, και ένας μέσος εργαζόμενος που δεν έχει επιστρέψει στο σημείο απ’ όπου ξεκίνησε.

Τρεις επιφυλάξεις. Τα στοιχεία των εταιρικών περιθωρίων φτάνουν ως το 2024. Η λογιστική ανάλυση δείχνει πού κατέληξε η αύξηση, όχι ποιος την προκάλεσε — μέρος των κερδών του 2022 μπορεί να αντανακλά μετακύλιση εισαγόμενου κόστους που δεν εμφανίζεται στα εγχώρια μεγέθη. Και το 2019 ήταν χρονιά με ασυνήθιστα χαμηλά περιθώρια, οπότε η σύγκριση μαζί του κολακεύει τη σημερινή εικόνα.

Πηγές: Eurostat, ετήσιοι εθνικοί λογαριασμοί και λογαριασμοί θεσμικών τομέων· ΕΛΣΤΑΤ, Δείκτης Τιμών Καταναλωτή. Υπολογισμοί TechAnalysisNews. Τα στοιχεία και οι συσχετίσεις δεν συνιστούν επενδυτική σύσταση.