Δέκα Χρόνια Χωρίς Παραγωγικότητα

Στο προηγούμενο άρθρο είδαμε γιατί τα ενοίκια τρέχουν τριπλάσια από τον πληθωρισμό. Μένει το δεύτερο σκέλος του ερωτήματος: γιατί κάθε αύξηση μισθών καταλήγει στις τιμές αντί να απορροφάται. Η απάντηση είναι ένας αριθμός που σπάνια συζητιέται, και είναι από τους χειρότερους της ελληνικής οικονομίας.

Τι Μετράει η Παραγωγικότητα

Παραγωγικότητα εργασίας είναι το προϊόν που παράγεται ανά απασχολούμενο, σε σταθερές τιμές. Δεν μετράει πόσο σκληρά δουλεύει κάποιος — μετράει πόση αξία παράγει η ώρα του, με δεδομένο τον εξοπλισμό, την οργάνωση και το μέγεθος της επιχείρησης όπου δουλεύει.

Είναι το μέγεθος που καθορίζει αν μια αύξηση μισθών είναι πληθωριστική ή όχι. Αν οι μισθοί ανέβουν 5% και η παραγωγικότητα 5%, το κόστος ανά μονάδα μένει ίδιο και οι τιμές δεν χρειάζεται να κινηθούν.

Δέκα Χρόνια Κάτω από το Μηδέν

Ο δείκτης της Eurostat, με βάση το 2015, δείχνει την ελληνική παραγωγικότητα στο 97,0 το 2025. Δέκα χρόνια μετά, η οικονομία παράγει λιγότερα ανά απασχολούμενο απ’ ό,τι το 2015.

Η ζώνη του ευρώ την ίδια περίοδο πήγε από 100 σε 102,4. Η απόκλιση είναι πέντε μονάδες, και δεν οφείλεται στην πανδημία — το βύθισμα του 2020 στο 89,8 ανακτήθηκε σε μεγάλο βαθμό. Οφείλεται στο ότι η ελληνική παραγωγικότητα ήταν ήδη πτωτική πριν από αυτήν.

Η Ψαλίδα που Γίνεται Πληθωρισμός

Εδώ κλείνει ο κύκλος με το τρίτο άρθρο της προηγούμενης σειράς. Το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος είναι, εξ ορισμού, ο μισθός διαιρεμένος με την παραγωγικότητα. Όταν ο αριθμητής ανεβαίνει και ο παρονομαστής πέφτει, το πηλίκο εκτινάσσεται.

Οι αριθμοί δένουν μεταξύ τους: αποδοχές 109,5, παραγωγικότητα 97,0, και ο λόγος τους δίνει 112,9 — ακριβώς όσο δείχνει ο ανεξάρτητος δείκτης μοναδιαίου κόστους της Eurostat, 112,8.

Το κρίσιμο είναι ότι το κόστος ανά μονάδα ανέβηκε περισσότερο από τους μισθούς. Δεν πρόκειται για εργαζόμενους που πήραν πολλά — οι ονομαστικές αποδοχές αυξήθηκαν μόλις 9,5% σε δέκα χρόνια, δηλαδή έχασαν έδαφος από τον πληθωρισμό. Πρόκειται για μια οικονομία που παράγει λιγότερα ανά άτομο.

Γιατί Δεν Είναι Ζήτημα Εργατικότητας

Η παραγωγικότητα δεν εξαρτάται από την προσπάθεια του εργαζόμενου αλλά από το τι τον περιβάλλει: πόσο κεφάλαιο ανά θέση εργασίας, πόσο μεγάλες είναι οι επιχειρήσεις, πόσο σύγχρονη η τεχνολογία, πόσο αποτελεσματική η οργάνωση.

Στην Ελλάδα οι νέες θέσεις εργασίας των τελευταίων ετών δημιουργήθηκαν κυρίως σε κλάδους χαμηλής προστιθέμενης αξίας — τουρισμό, εστίαση, λιανικό εμπόριο. Προσθέτουν απασχόληση, όχι παραγωγικότητα. Και επειδή ο δείκτης είναι μέσος όρος, κάθε νέα θέση χαμηλής παραγωγικότητας τον τραβάει κάτω.

Τι Σημαίνει Πρακτικά

Ότι δεν υπάρχει εύκολη έξοδος. Όσο η παραγωγικότητα μένει στάσιμη, κάθε αύξηση μισθών έχει δύο μόνο προορισμούς: τις τιμές ή τα περιθώρια. Το τρίτο άρθρο της προηγούμενης σειράς έδειξε ότι από το 2024 πηγαίνει στις τιμές.

Και αυτό είναι ο λόγος που ο δομικός πληθωρισμός κάθεται στο 3% ενώ η ζώνη του ευρώ βρίσκεται στο 2%. Δεν είναι μυστήριο — είναι αριθμητική.

Πηγές: Eurostat, εθνικοί λογαριασμοί — πραγματική παραγωγικότητα εργασίας ανά απασχολούμενο, αμοιβές εξαρτημένης εργασίας, απασχόληση και κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος, 2015–2025. Υπολογισμοί TechAnalysisNews. Τα στοιχεία και οι συσχετίσεις δεν συνιστούν επενδυτική σύσταση.